Thu hồi đất theo Luật Đất đai 2024: Điều kiện, thẩm quyền và quyền lợi của người sử dụng đất
Theo Điều 78 Luật Đất đai 2024, Nhà nước thu hồi đất trong 04 nhóm trường hợp lớn. Tuy nhiên, trong từng nhóm lại bao gồm nhiều tình huống cụ thể mà người dân cần phân biệt rõ:
a) Thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh (xây dựng căn cứ quân sự, công trình phòng thủ, khu vực bảo vệ an ninh…).
b) Thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo Điều 79, như:
- Xây dựng công trình giao thông, thủy lợi, điện lực, cấp thoát nước;
- Xây dựng bệnh viện, trường học, công viên, nghĩa trang;
- Thực hiện dự án tái định cư, nhà ở xã hội;
- Các dự án quan trọng quốc gia hoặc dự án đã được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận chủ trương.
c) Thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai, ví dụ:
- Sử dụng đất không đúng mục đích;
- Lấn, chiếm đất;
- Không thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước;
- Đất được giao, cho thuê nhưng không đưa vào sử dụng trong thời hạn luật định.
d) Thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất theo pháp luật hoặc vì lý do an toàn tính mạng con người, bao gồm:
- Cá nhân chết mà không có người thừa kế;
- Tổ chức bị giải thể, phá sản;
- Người sử dụng đất tự nguyện trả lại đất;
- Đất ở khu vực có nguy cơ sạt lở, sụt lún, ô nhiễm nghiêm trọng, đe dọa tính mạng người dân;
- Đất nằm trong khu vực phải di dời khẩn cấp do thiên tai hoặc sự cố môi trường.
Theo Điều 95 Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất được bồi thường về đất khi có đủ các điều kiện:
- Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất;
- Hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận theo quy định của Luật này nhưng chưa được cấp;
- Đất không thuộc trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai dẫn đến bị thu hồi.
Trường hợp không đủ điều kiện bồi thường về đất thì được xem xét hỗ trợ theo chính sách của Nhà nước.
Ngoài bồi thường về đất, người sử dụng đất còn có thể được bồi thường tài sản gắn liền với đất theo Điều 102; được hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất; và được bố trí tái định cư nếu phải di chuyển chỗ ở theo quy định tại các điều khoản về hỗ trợ, tái định cư của Luật.

Theo Điều 83 Luật Đất đai 2024, thẩm quyền thu hồi đất được quy định như sau:
- UBND cấp tỉnh quyết định thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, tổ chức kinh tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức có vốn đầu tư nước ngoài;
- UBND cấp huyện quyết định thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư.
Việc xác định đúng thẩm quyền có ý nghĩa quan trọng. Nếu quyết định thu hồi đất được ban hành không đúng thẩm quyền thì có thể bị khiếu nại hoặc bị Tòa án hủy theo thủ tục tố tụng hành chính.
Theo Điều 87 và các điều liên quan của Luật Đất đai 2024, việc thu hồi đất được thực hiện theo trình tự cơ bản:
- Thông báo thu hồi đất;
- Điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm;
- Lập và công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
- Ban hành quyết định thu hồi đất và quyết định phê duyệt phương án bồi thường;
- Tổ chức chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ và bàn giao mặt bằng.
Luật quy định phương án bồi thường phải được lấy ý kiến người có đất thu hồi và được công khai trước khi phê duyệt.
Chỉ khi đã hoàn thành việc chi trả bồi thường, hỗ trợ theo phương án được phê duyệt mà người sử dụng đất vẫn không chấp hành thì mới xem xét cưỡng chế thu hồi theo đúng trình tự pháp luật.
Ngoài quyền được bồi thường, hỗ trợ theo quy định, người sử dụng đất còn có các quyền quan trọng:
- Được thông báo và biết rõ lý do thu hồi đất;
- Được tham gia ý kiến về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
- Được nhận tiền bồi thường, bố trí tái định cư nếu đủ điều kiện;
- Khiếu nại quyết định thu hồi đất hoặc khởi kiện vụ án hành chính theo quy định của pháp luật nếu cho rằng quyết định thu hồi là trái pháp luật.
Việc nắm rõ các căn cứ pháp lý và quyền của mình theo Luật Đất đai 2024 giúp người sử dụng đất chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất.
Công ty Luật Thuận Đức – Luôn sẵn lòng hỗ trợ bạn trong mọi vấn đề pháp lý!
-------------------------
Văn phòng làm việc: Số 1, ngõ 43, phố Kim Đồng, phường Tương Mai, thành phố Hà Nội
Hotline: 0966.846.783
Email: congtyluatthuanduc@gmail.com
Website: http://luatthuanduc.vn
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100094722411349