Hotline: 0966.846.783
- Kết nối với chúng tôi
.png)
.png)
Hotline: 0966.846.783
Khi nào di chúc bị coi là vô hiệu?
Di chúc được định nghĩa tại Điều 624 Bộ Luật Dân Sự 2015. Có thể hiểu, di chúc là một xác lập dân sự đơn phương nhằm định đoạt tài sản của bản thân sau khi mất.
Di chúc thể hiện ý chí cá nhân của người lập di chúc nên yêu cầu cơ bản nhất của pháp luật về tính hợp pháp của di chúc là được thực hiện do mong muốn cá nhân của người mất. Nếu không, di chúc vô hiệu theo pháp luật.
Trước khi tìm hiểu về di chúc vô hiệu, chúng ta cần nắm rõ các điều kiện để di chúc được coi là hợp pháp. Một di chúc được coi là hợp pháp khi nó đáp ứng được một hoặc nhiều điều kiện sau đây. Căn cứ theo quy định tại Điều 630 Bộ Luật Dân Sự 2015:
* Về người lập di chúc (Chủ thể):
- Người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc.
- Người lập di chúc không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép.
* Về nội dung di chúc:
- Nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
* Về hình thức di chúc:
- Hình thức di chúc không trái quy định của luật (ví dụ: phải lập thành văn bản; nếu là di chúc miệng thì phải tuân thủ điều kiện nghiêm ngặt).
Bất cứ khi nào một di chúc vi phạm một trong ba nhóm điều kiện trên, di chúc đó sẽ bị xem xét là di chúc vô hiệu, dù là vô hiệu một phần hay toàn bộ.
* Vô hiệu do Người lập di chúc
Không minh mẫn, sáng suốt: Người lập di chúc tại thời điểm ký hoặc viết di chúc đang mắc các bệnh ảnh hưởng đến nhận thức mà không có khả năng nhận thức và làm chủ hành vi của mình.
Thực tế: Để chứng minh điều này, Tòa án thường sẽ yêu cầu giám định y khoa hoặc dựa trên hồ sơ bệnh án tại thời điểm lập di chúc.
Không tự nguyện (Bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép):
- Bị lừa dối: Người lập di chúc bị người khác cung cấp thông tin sai lệch làm họ hiểu sai về nội dung di chúc (ví dụ: "Cha/mẹ ký vào đây, đây là giấy ủy quyền" nhưng thực chất là di chúc).
- Bị đe dọa, cưỡng ép: Người lập di chúc bị ép buộc về tinh thần hoặc thể chất (ví dụ: bị bỏ đói, bị chửi mắng, bị đe dọa tính mạng) buộc họ phải lập di chúc theo ý muốn của người khác.
* Vô hiệu do Hình thức (Lỗi kỹ thuật nghiêm trọng)
Di chúc đánh máy nhưng không có người làm chứng (Điều 633 Bộ luật dân sự 2015):
- Pháp luật quy định, di chúc văn bản không có người làm chứng thì người lập di chúc phải TỰ TAY VIẾT TOÀN BỘ bản di chúc (viết tay 100%).
- Trường hợp vô hiệu: Nếu một người tự đánh máy di chúc, sau đó in ra và ký tên (dù hoàn toàn minh mẫn) thì bản di chúc này VÔ HIỆU về hình thức. Nếu muốn dùng bản đánh máy/in, bắt buộc phải thực hiện theo thủ tục có người làm chứng (Điều 634 Bộ luật dân sự 2015) hoặc công chứng (Điều 636 Bộ Luật Dân Sự 2015).
Người làm chứng không hợp lệ (Điều 632 Bộ Luật Dân Sự 2015):
- Khi lập di chúc tại nhà (không công chứng) mà cần người làm chứng (ví dụ do đánh máy, hoặc do người lập di chúc không thể tự viết), luật yêu cầu 02 người làm chứng.
- Trường hợp vô hiệu: Người làm chứng thuộc một trong các trường hợp sau đây: Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc. Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan tới nội dung di chúc. Người chưa đủ 18 tuổi, hoặc người không có năng lực hành vi dân sự.
Di chúc miệng không đúng quy định căn cứ theo quy định tại Điều 629 Bộ luật dân sự 2015:
- Di chúc miệng chỉ hợp pháp khi người lập di chúc đang ở trong tình trạng tính mạng bị cái chết đe dọa (sắp chết) và không thể lập di chúc bằng văn bản.
- Phải có ít nhất 02 người làm chứng và họ phải ghi chép lại, ký tên ngay sau đó.
- Trường hợp vô hiệu: Nếu sau 03 tháng kể từ ngày lập di chúc miệng mà người lập di chúc vẫn còn sống, minh mẫn thì di chúc miệng đó mặc nhiên bị hủy bỏ.
* Vô hiệu do Nội dung
Vi phạm điều cấm của luật: Ví dụ, định đoạt tài sản không phải của mình (đem phần đất của hàng xóm vào di chúc), hoặc để lại tài sản cho người khác với điều kiện người đó phải thực hiện hành vi phạm pháp.
Trái đạo đức xã hội: Ví dụ, lập di chúc cho người khác với điều kiện họ phải từ bỏ cha mẹ, ngược đãi người thân...
Khoản 2, 3, 4 Điều 643 Bộ luật dân sự 2015 quy định về hiệu lực di chúc:
“Hiệu lực của di chúc
...2. Di chúc không có hiệu lực toàn bộ hoặc một phần trong trường hợp sau đây:
a) Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc;
b) Cơ quan, tổ chức được chỉ định là người thừa kế không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.
Trường hợp có nhiều người thừa kế theo di chúc mà có người chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc, một trong nhiều cơ quan, tổ chức được chỉ định hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế thì chỉ phần di chúc có liên quan đến cá nhân, cơ quan, tổ chức này không có hiệu lực.
3. Di chúc không có hiệu lực, nếu di sản để lại cho người thừa kế không còn vào thời điểm mở thừa kế; nếu di sản để lại cho người thừa kế chỉ còn một phần thì phần di chúc về phần di sản còn lại vẫn có hiệu lực.
4. Khi di chúc có phần không hợp pháp mà không ảnh hưởng đến hiệu lực của các phần còn lại thì chỉ phần đó không có hiệu lực.”
Khi một di chúc bị Tòa án tuyên bố vô hiệu, nó sẽ dẫn đến các hậu quả pháp lý sau:
* Vô hiệu toàn bộ:
- Nếu toàn bộ di chúc bị vô hiệu (ví dụ: do người lập không minh mẫn), di chúc đó sẽ bị hủy bỏ hoàn toàn.
- Tài sản (di sản) của người chết sẽ được chia theo pháp luật.
* Vô hiệu một phần:
- Nếu chỉ một phần nội dung bị vô hiệu (ví dụ: phần định đoạt tài sản của hàng xóm) nhưng các phần khác vẫn hợp lệ và không bị ảnh hưởng, thì chỉ phần vô hiệu đó bị hủy bỏ.
- Các phần còn lại của di chúc vẫn có hiệu lực pháp luật.
Công ty Luật Thuận Đức – Luôn sẵn lòng hỗ trợ bạn trong mọi vấn đề pháp lý!
-------------------------
Văn phòng làm việc: Số 1, ngõ 43, phố Kim Đồng, phường Tương Mai, thành phố Hà Nội
Hotline: 0966.846.783
Email: congtyluatthuanduc@gmail.com
Website: http://luatthuanduc.vn
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100094722411349
