1. Thời hiệu khởi kiện chia di sản thừa kế quyền sử dụng đất

Thời hiệu khởi kiện về thừa kế được quy định tại Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015. Theo khoản 1 Điều 623:

“- Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản.

- Thời hiệu để yêu cầu chia di sản là 10 năm đối với động sản”.

Quyền sử dụng đất được pháp luật xác định là một loại bất động sản, do đó khi di sản để lại là quyền sử dụng đất thì thời hiệu để người thừa kế khởi kiện yêu cầu chia di sản là 30 năm kể từ thời điểm mở thừa kế.

Trong thời hạn này, bất kỳ người thừa kế nào có quyền lợi liên quan đều có thể nộp đơn khởi kiện tại Tòa án để yêu cầu chia di sản theo di chúc hoặc theo pháp luật. Khi hết thời hiệu 30 năm mà không có người yêu cầu chia di sản thì di sản sẽ được xử lý theo quy định của pháp luật dân sự.

Khoản 1 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 cũng quy định rõ: khi hết thời hiệu yêu cầu chia di sản thì di sản thuộc về người thừa kế đang quản lý di sản đó. Nếu không có người thừa kế nào đang quản lý di sản thì di sản có thể thuộc về người đang chiếm hữu theo quy định của pháp luật hoặc thuộc về Nhà nước trong một số trường hợp nhất định.

Công ty Luật Thuận Đức - Tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng, dịch vụ pháp lý khác. Liên hệ hotline: 0966.846.783

2. Cách xác định thời điểm bắt đầu tính thời hiệu

Để tính đúng thời hiệu khởi kiện, cần xác định chính xác thời điểm mở thừa kế. Theo Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015: “Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết.”

Như vậy, trong trường hợp thông thường, thời hiệu 30 năm để yêu cầu chia di sản thừa kế quyền sử dụng đất sẽ được tính từ ngày người để lại di sản qua đời.

Trường hợp một người bị Tòa án tuyên bố đã chết thì thời điểm mở thừa kế được xác định theo quyết định của Tòa án. Cụ thể, khoản 2 Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: nếu Tòa án tuyên bố một người đã chết thì thời điểm mở thừa kế là thời điểm được xác định trong bản án hoặc quyết định tuyên bố chết.

Trên thực tế, nhiều người cho rằng thời hiệu khởi kiện chỉ bắt đầu tính từ khi phát sinh tranh chấp hoặc từ khi các thành viên trong gia đình không thống nhất được việc chia di sản. Tuy nhiên, theo quy định của pháp luật dân sự, thời hiệu không phụ thuộc vào thời điểm phát sinh tranh chấp, mà được tính trực tiếp từ thời điểm mở thừa kế. 

Vì vậy, trong các trường hợp người để lại di sản đã mất từ nhiều năm trước nhưng gia đình chưa tiến hành phân chia tài sản, việc xác định đúng mốc thời gian này đóng vai trò cốt lõi để xác định liệu thời hiệu khởi kiện còn hay đã hết.

3. Hết thời hiệu khởi kiện thì giải quyết tranh chấp như thế nào?

Việc hết thời hiệu khởi kiện yêu cầu chia di sản không có nghĩa là mọi tranh chấp liên quan đến tài sản thừa kế đều không thể được giải quyết. Trong nhiều trường hợp, các bên vẫn có thể yêu cầu Tòa án xem xét dưới các quan hệ pháp lý khác.

Chẳng hạn, người có quyền lợi liên quan có thể yêu cầu Tòa án:

- Xác nhận quyền thừa kế của mình đối với di sản.

- Xác định tài sản đang thuộc quyền sở hữu chung của các đồng thừa kế nếu di sản chưa được phân chia.

- Giải quyết tranh chấp quyền sử dụng đất giữa các đồng thừa kế đang cùng quản lý, sử dụng tài sản.

Ngoài ra, khoản 2 Điều 623 Bộ luật Dân sự 2015 cũng quy định: thời hiệu để người thừa kế yêu cầu xác nhận quyền thừa kế của mình hoặc bác bỏ quyền thừa kế của người khác là 10 năm, kể từ thời điểm mở thừa kế. Sau khi hết thời hạn này, việc xác định quyền thừa kế có thể trở nên khó khăn hơn nếu các bên không còn đầy đủ tài liệu, chứng cứ chứng minh quan hệ thừa kế.

Với thực tiễn giải quyết tranh chấp đất đai có nguồn gốc thừa kế kéo dài nhiều năm, việc xác định chính xác loại yêu cầu khởi kiện, thời hiệu áp dụng và căn cứ pháp lý liên quan là yếu tố rất quan trọng. Nếu lựa chọn đúng yêu cầu khởi kiện, vụ việc vẫn có thể được Tòa án thụ lý và giải quyết theo quy định của pháp luật, ngay cả khi đã hết thời hiệu yêu cầu chia di sản.

Vì vậy, khi phát sinh tranh chấp liên quan đến quyền sử dụng đất có nguồn gốc thừa kế, người có quyền lợi liên quan nên sớm xem xét thời hiệu khởi kiện để đảm bảo quyền lợi của mình được pháp luật bảo vệ.