Nguyên tắc xét xử công khai là một trong những nguyên tắc cơ bản của hoạt động tư pháp, nhằm bảo đảm tính minh bạch, khách quan và tăng cường sự giám sát của xã hội đối với hoạt động xét xử của Tòa án. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt nhằm bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, pháp luật cho phép Tòa án xét xử kín.

1. Nguyên tắc chung: Tòa án xét xử công khai

Hiến pháp và pháp luật tố tụng của Việt Nam xác định nguyên tắc xét xử công khai là nguyên tắc cơ bản trong hoạt động xét xử.

Cụ thể, khoản 3 Điều 103 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 quy định:

“Tòa án nhân dân xét xử công khai. Trong trường hợp đặc biệt cần giữ bí mật nhà nước, thuần phong, mỹ tục của dân tộc, bảo vệ người chưa thành niên hoặc giữ bí mật đời tư theo yêu cầu chính đáng của đương sự thì Tòa án nhân dân có thể xét xử kín.”

Như vậy, xét xử công khai là nguyên tắc chung, còn xét xử kín chỉ được áp dụng trong những trường hợp luật định.

Công ty Luật Thuận Đức - Tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng, dịch vụ pháp lý khác. Liên hệ hotline: 0966.846.783

2. Những trường hợp được xét xử kín

• Bảo vệ bí mật nhà nước

Đây là trường hợp phổ biến nhất để Tòa án quyết định xét xử kín.

Nếu nội dung vụ án liên quan đến tài liệu, thông tin thuộc phạm vi bí mật nhà nước theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước, việc xét xử công khai có thể gây ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, quốc phòng hoặc lợi ích của Nhà nước.

Khi đó, Tòa án có thể quyết định xét xử kín để bảo đảm an toàn thông tin.

• Giữ gìn thuần phong, mỹ tục của dân tộc

Khoản 3 Điều 103 Hiến pháp năm 2013 cũng cho phép xét xử kín nhằm bảo vệ thuần phong, mỹ tục của dân tộc.

Các vụ án có nội dung nhạy cảm liên quan đến tình dục, đời sống riêng tư hoặc các vấn đề đạo đức xã hội có thể được xét xử kín để tránh gây ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng và người tham gia tố tụng.

• Bảo vệ người chưa thành niên

Pháp luật tố tụng đặc biệt chú trọng bảo vệ người chưa thành niên tham gia tố tụng.

Việc xét xử kín trong các vụ án liên quan đến người dưới 18 tuổi giúp hạn chế tác động tiêu cực đến tâm lý, danh dự và quá trình phát triển của người chưa thành niên.

Đối với vụ án hình sự có bị hại hoặc bị cáo là người dưới 18 tuổi, Tòa án có thể quyết định xét xử kín nếu việc công khai có thể ảnh hưởng xấu đến họ.

• Giữ bí mật đời tư theo yêu cầu chính đáng của đương sự

Một trong những căn cứ mới được Hiến pháp 2013 ghi nhận là bảo vệ bí mật đời tư theo yêu cầu chính đáng của đương sự.

Ví dụ:

• Tranh chấp hôn nhân và gia đình;
• Tranh chấp xác định cha, mẹ, con;
• Tranh chấp liên quan đến thông tin sức khỏe, đời sống cá nhân;
• Vụ án có tài liệu chứa thông tin riêng tư nhạy cảm.

Tuy nhiên, không phải mọi yêu cầu xét xử kín của đương sự đều được chấp nhận. Tòa án sẽ xem xét tính chính đáng và sự cần thiết của việc xét xử kín trong từng trường hợp cụ thể.

3. Xét xử kín có phải tuyên án kín không?

Khoản 2 Điều 31 Hiến pháp năm 2013 quy định:

“Người bị buộc tội phải được Tòa án xét xử kịp thời trong thời hạn luật định, công bằng, công khai. Trường hợp xét xử kín theo quy định của luật thì việc tuyên án phải được công khai. 

Quy định này nhằm bảo đảm sự minh bạch của hoạt động tư pháp và quyền giám sát của xã hội đối với hoạt động xét xử.

Như vậy, dù phiên tòa được tiến hành kín, bản án hoặc quyết định của Tòa án vẫn phải được tuyên công khai theo quy định của pháp luật.

4. Ai được tham dự phiên tòa xét xử kín?

Do tính chất đặc biệt của phiên tòa, người tham dự phiên tòa xét xử kín thường chỉ bao gồm:

• Hội đồng xét xử;
• Kiểm sát viên (nếu có);
• Thư ký Tòa án;
• Bị cáo, đương sự;
• Người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp;
• Người làm chứng, người giám định, người phiên dịch (nếu cần thiết);
• Những người được Hội đồng xét xử cho phép tham gia.

Những người không có nhiệm vụ hoặc không được phép sẽ không được tham dự phiên tòa xét xử kín.

Công ty Luật Thuận Đức – Luôn sẵn lòng hỗ trợ bạn trong mọi vấn đề pháp lý!

-------------------------

Văn phòng làm việc: Số 1, ngõ 43, phố Kim Đồng, phường Tương Mai, thành phố Hà Nội

Hotline: 0966.846.783

Email: congtyluatthuanduc@gmail.com

Website: http://luatthuanduc.vn

Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100094722411349