Tham gia bảo hiểm cho người lao động không chỉ là chính sách an sinh xã hội quan trọng mà còn là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc của người sử dụng lao động. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn không ít doanh nghiệp chậm đóng, trốn đóng hoặc thỏa thuận với người lao động để không tham gia bảo hiểm bắt buộc. Vậy theo quy định của pháp luật hiện hành, doanh nghiệp có bắt buộc đóng bảo hiểm cho người lao động hay không?

1. Doanh nghiệp có nghĩa vụ bắt buộc tham gia bảo hiểm cho người lao động

Theo quy định của pháp luật hiện hành, người sử dụng lao động có trách nhiệm đăng ký tham gia và đóng các loại bảo hiểm bắt buộc cho người lao động thuộc diện tham gia.

Khoản 3 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định:

“Bảo hiểm xã hội bắt buộc là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người lao động và người sử dụng lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc phải tham gia.”

Như vậy, việc tham gia bảo hiểm bắt buộc không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của doanh nghiệp hay người lao động mà là nghĩa vụ do pháp luật quy định.

2. Người lao động nào thuộc diện tham gia bảo hiểm bắt buộc?

Theo khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người lao động là công dân Việt Nam thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc bao gồm nhiều nhóm đối tượng, trong đó phổ biến nhất là:

Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn;
Người làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn;
Người làm việc theo thỏa thuận có trả công, tiền lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động.

Bên cạnh đó, người sử dụng lao động là doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có thuê mướn lao động theo hợp đồng cũng thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc.

Đáng chú ý, từ ngày 01/7/2025, Luật BHXH 2024 mở rộng thêm nhiều đối tượng tham gia bắt buộc như chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh và người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương.

Doanh nghiệp có bắt buộc mua bảo hiểm cho người lao động không?

Công ty Luật Thuận Đức - Tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng, dịch vụ pháp lý khác. Liên hệ hotline: 0966.846.783

3. Doanh nghiệp phải đóng những loại bảo hiểm nào?

Hiện nay, doanh nghiệp có trách nhiệm đóng các loại bảo hiểm bắt buộc sau đây cho người lao động:

Bảo hiểm xã hội bắt buộc (BHXH)

Bao gồm các chế độ:

Ốm đau;
Thai sản;
Hưu trí;
Tử tuất.

Bảo hiểm y tế (BHYT)

Bảo đảm quyền được khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe của người lao động theo quy định của pháp luật về bảo hiểm y tế.

Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN)

Nhằm hỗ trợ người lao động khi mất việc làm thông qua các chế độ trợ cấp thất nghiệp, hỗ trợ học nghề và tư vấn giới thiệu việc làm.

Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Đây là chế độ bảo hiểm nhằm bù đắp, hỗ trợ người lao động khi gặp rủi ro trong quá trình lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp.

4. Doanh nghiệp và người lao động có được thỏa thuận không đóng bảo hiểm không?

Pháp luật hiện hành không cho phép doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận để không tham gia bảo hiểm bắt buộc nếu thuộc đối tượng phải tham gia.

Do đó, việc doanh nghiệp trả thêm tiền vào lương để người lao động tự lo bảo hiểm hoặc ký cam kết không tham gia bảo hiểm đều không làm phát sinh giá trị pháp lý và không loại trừ trách nhiệm của doanh nghiệp.

Mọi thỏa thuận nhằm loại bỏ hoặc hạn chế quyền tham gia bảo hiểm bắt buộc của người lao động đều có nguy cơ bị xem là vô hiệu do trái quy định pháp luật.

5. Doanh nghiệp không đóng bảo hiểm cho người lao động bị xử lý như thế nào?

Xử phạt vi phạm hành chính

Theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, hành vi chậm đóng, trốn đóng hoặc không đóng bảo hiểm bắt buộc có thể bị phạt tiền lên đến hàng trăm triệu đồng tùy tính chất và mức độ vi phạm.

Ngoài việc bị xử phạt, doanh nghiệp còn bị buộc:

Truy nộp số tiền bảo hiểm chưa đóng;
Nộp tiền chậm đóng;
Khắc phục hậu quả đối với quyền lợi của người lao động.

Truy cứu trách nhiệm hình sự

Trường hợp trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế hoặc bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động đủ điều kiện cấu thành tội phạm, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 216 của Bộ luật Hình sự 2015.

Mức hình phạt có thể bao gồm phạt tiền hoặc phạt tù tùy thuộc vào số tiền trốn đóng và hậu quả gây ra.

Theo quy định của pháp luật hiện hành, doanh nghiệp có nghĩa vụ bắt buộc tham gia và đóng bảo hiểm cho người lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm bắt buộc. Việc không thực hiện nghĩa vụ này không chỉ xâm phạm quyền lợi của người lao động mà còn có thể khiến doanh nghiệp bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Công ty Luật Thuận Đức – Luôn sẵn lòng hỗ trợ bạn trong mọi vấn đề pháp lý!

-------------------------

Văn phòng làm việc: Số 1, ngõ 43, phố Kim Đồng, phường Tương Mai, thành phố Hà Nội

Hotline: 0966.846.783

Email: congtyluatthuanduc@gmail.com

Website: http://luatthuanduc.vn

Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=100094722411349