1. Quyền sử dụng đất chưa có sổ đỏ có được coi là di sản thừa kế không

Theo Điều 612 Bộ luật Dân sự 2015, di sản thừa kế bao gồm tài sản riêng của người chết và phần tài sản của người chết trong tài sản chung với người khác.

Đối với quyền sử dụng đất, pháp luật không bắt buộc phải có Giấy chứng nhận thì mới được coi là di sản. Trong nhiều trường hợp, người chết đang sử dụng đất ổn định nhưng chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Theo quy định của Luật Đất đai 2024, nếu thửa đất đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận thì quyền sử dụng đất đó vẫn được xác định là tài sản hợp pháp và có thể trở thành di sản thừa kế. Do đó, việc chưa có sổ đỏ không đồng nghĩa với việc không được chia thừa kế.

2. Điều kiện để quyền sử dụng đất chưa có sổ đỏ được chia thừa kế

Thực tế, để được chia thừa kế đối với quyền sử dụng đất chưa có Giấy chứng nhận, cần chứng minh một trong các căn cứ sau:

- Người để lại di sản có giấy tờ về quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai;

- Đất được sử dụng ổn định, lâu dài và không có tranh chấp;

- Đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai.

Các tài liệu thường được sử dụng để chứng minh có thể gồm: giấy tờ mua bán, giấy tờ chuyển nhượng viết tay trước đây, giấy tờ kê khai đăng ký đất đai, xác nhận của chính quyền địa phương về quá trình sử dụng đất. Nếu không chứng minh được nguồn gốc và quá trình sử dụng đất hợp pháp làm căn cứ, thì việc xác định di sản thừa kế có thể gặp nhiều khó khăn khi đưa ra giải quyết tại Toà án.

Công ty Luật Thuận Đức - Tư vấn pháp luật, tham gia tố tụng, đại diện ngoài tố tụng, dịch vụ pháp lý khác. Liên hệ hotline: 0966.846.783

3. Trình tự thực hiện khi chia thừa kế đất chưa có sổ đỏ

Tùy từng trường hợp cụ thể, việc xử lý quyền sử dụng đất chưa có sổ đỏ có thể thực hiện theo các bước sau:

- Xác định người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015;

- Lập văn bản khai nhận hoặc thỏa thuận phân chia di sản tại tổ chức công chứng (nếu đủ điều kiện công chứng);

- Thực hiện thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu;

- Sau khi được cấp Giấy chứng nhận thì thực hiện đăng ký biến động để sang tên cho người thừa kế.

Ngoài ra, nếu các đồng thừa kế không thoả thuận được hoặc có tranh chấp về nguồn gốc đất, diện tích đất hoặc quyền được hưởng di sản, thì vụ việc có thể phải được đưa ra Toà án để giải quyết.

Khi đó, Tòa án sẽ xem xét các tài liệu, chứng cứ về nguồn gốc và quá trình sử dụng đất để xác định các vấn đề cơ bản như: Quyền sử dụng đất có phải là di sản thừa kế hay không; ai là người có quyền hưởng di sản; tỷ lệ phần di sản của từng người được nhận,…

Sau khi bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật, người được xác định là người thừa kế có thể thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận và đăng ký sang tên theo quy định của Luật Đất đai 2024. Việc xử lý thừa kế đối với đất chưa có sổ đỏ thường phức tạp hơn so với trường hợp đã có Giấy chứng nhận, vì phải đồng thời chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp và xác định quyền của các bên trong quan hệ thừa kế.